А Э Б В Г Гу Гъ Гъу Д Дж Дз Дзу Е Ж Жъ Жъу Жь З И Й К Ку Къ Къу Кхъ Кхъу Кl Кlу Л Лъ Лl М Н О П Пl Пlу Р С Т Тl Тlу У Ф Фl Х Ху Хъ Хъу Хь Ц Цу Цl Ч Чl Ш Шъ Шl Шlу Щ Щl Ю Я l

Лъагъунугъэ — Быщтэкъо Азэмэтрэ Нэхущ Чэримрэ

Жэщи махуи сымыжей,
Жэщи махуи сынэщхъейщ,
Сигу имыкlыр уэ уи нитlщ.

Ежьу:
Уи ади уи ани къысхуэмей,
Уи униагъуэм сыралейщ,
Сыт сэ сщlэнур си дуней?

Махуэ къэс дызэхуэзащ,
Лъагъуныгъэ здэдгуэшащ,
Псалъэ lэфlхэм себгъэсат.

Ежьу:
Си ади си ани къыпхуеят,
Нысэ дахэу уалъэгъуат,
Гугъэ дахэр лъэтэжащ.

Илъэс куэди блэдгъэкlащ,
Удэкlуауэ зыхэсхащ,
У насыпи бгъуэтыжащ.

Ежьу:
Си зы нэпси къыщlэмыкl,
Уи сурэти къезмыхьэкl,
Лъагъуныгъэщ къэзгъэнар.

Быщтэкъо Азэмэт, Нэхущ Чэрим • Нэгъыщэ: , , , ,

Си лъэпкъ — Эльдар Айдэмыр

Кавказ зауэжьым хэхэс уэ уищlри
Бэлыхьу мащlэ умышэча,
Хыумых уэ гугъэр уи адэжь и щlым —
Гугъуехьу дапщэ къызэбнэкlа.

Ежьу
Си хэку дахащэу мы си щlыналъэр
Щырет мэмыру, уей,
Мы си гум ину си лъэlу щызгъафlэр —
Ирехъу уахътыншэ уей.

Уэ плъэгъуа гуауэм дерс къыхэпхахэр
Адыгэ лъэпкъым уи жыр мэlухущ,
Гуфlэгъуэ ину къохъулlэжахэр
Уи бэшэчагъым къыпхуихьа щlыхьщ.

Ежьу

Си лъэкъ лlыхъужьым зыкъэпщlэжауэ
Уи лlыгъэ фащэр зыщотlэгъэж,
Пащтыхь лъыифхэм ирахужьауэ
Хэхэс хъуа бынхэр къызэщокlуэж.

Ежьу

Лъапсэрыхь зауэм ирикъухьахэр
Уи нып удзыфэм щlэгъэувэж.
Уи намыс дахэр къэпlэтыжауэ
Адыгэ лъахэм зыдэужьыж.

Ежьу

Эльдар Айдэмыр • Нэгъыщэ: , , ,

Лъагъуныгъэ щхьэхуитыншэ – Тхьэкlумащlэ Аслъэн

Лъагъуныгъэ, гъащlэр зыгъэдахэ,
Мы си гущlэр щхьэ хэщlапlэ пщlа?
Уафэ нащхъуэм, щlылъэ щхъуантlэ дахэм
Хуиту къыщыпкlухьу сыпlущlат.

Си гум уэ уилъыныр щхьэхуитыншэщ,
Уэгум пцlащхъуэу къыщомылъэтыхь.
Угъусэншэм дунейр гуфlэгъуэншэщ,
Мы си гущlэр уэ пхузощl псэтыхь.

Жьыбгъэ къепщэм сэ жэуап къысхуихьыр
Си гуфlэгъуэу щхьэ сыкъэбгъэна?
Сыпхуэзамэ си гур къысlэпихыу
Сыкlэрахъуэу утыку сыкъибна.

Сынолъэlур, лъагъуныгъэ къабзэ,
Си гур и хэщlапlэм къызжеlэф,
Гъатхэ бзууэ дигухэр гъэбзэрабзэ,
Фlыуэ зэрылъагъуу жегъэlэф.

Тхьэкlумащlэ Аслъэн • Нэгъыщэ: , ,

Сэтэней – Нэхущ Чэрим

Махуэм жэщыр зырехъуэкlыр,
Согъэзэшыр дахэкlей.
Пщащэу щыlэм я нэхъ дахэу,
Синэ, сипсэу, Сэтэней.

Уздэщыlэм сыщlэхъуэпсыу,
Изохьэкlыр си дунейр.
Си пщlыхьэпlэм ущызгъафlэу,
Жэщыр хъуамэ сэрщ узейр.

Ежьу:
Уэй-да рида-ра уэй-дара-рида
Уэй-да рида-ра уэри-дара

Къабэрдейми Адыгейми
Сыщыплъохъур дахэкlей.
Гуащэу щыlэм я нэхъ пагэу,
Псэм игъафlэу, Сэтэней.

Ежьу

Услъэгъуну сыпхуэпlащlэу,
Сигур пхъэру ныппежьащ.
Беслъэнейуэ щlыгу дахащэм,
Ди насыпыр зыхуишащ.

Ежьу

Псэм и гуэгъуу, си гъэфlэну,
Хур хъыджэбзу, Сэтэней.
Мазэ ныкъуэм и щыхьэту,
Уэ зызакъуэрщ сызыхуейр.

Пщащэу щыlэм я нэхъ дахэу,
Синэ, сипсэу Сэтэней.

Нэхущ Чэрим • Нэгъыщэ: , ,

Си адэ — Тхьэгъэлэдж Светланэ

Си адэ, сыпхуэзэхукlэ уэ ущэхущ,
Ауэ уэ уи гур къызопсалъэ гуапэу.
Уэ уи псэм си дунейр къысхуегъэнэху,
Дэнэ сыкlуами сщlыгъущ шы гъусэ лъакъуэу.
Сэ си щхьэм уи lэ пхъашэр къыдэплъамэ
Къысфlощl нэхъ щабэ lэ дунейм щымыlэу,
Уи нэгур гуфlэу зэ укъысlуплъамэ
Зызолъытэж насып мыухыр сиlэу.

Ежьу:
Си адэу фlыуэ слъагъуу си гур зей,
Сыхуейщ сэ куэдрэ укъысщхьэщытыну.
Нызохь си лъэlур ди тхьэу Тхьэшхуэм дей
Зыгуэркlэ сэ уи жагъуэ сымыщlыну.

Си адэ, зэпымыууэ укъыттетщ
Си сабиигъуэм и псынащхьэ къабзэу.
Къару мыкlуэщlыр сэ абы къызет,
Мы дуней гъащlэм щызесхьэ хабзэр.
Бын лъагъуныгъэр щызэхэзмыщlа
Сэ къэзгъэщlам зы махуэ закъуэ сщlэжкъым.
Уэращ си лъагъуэр кууэ хэзышар,
Ар сокlу си гъуазэу уи псалъэ пэжхэр.

Ежьу

Тхьэгъэлэдж Светланэ • Нэгъыщэ: , ,

Ным иорэд – Хъуран Азэ

Фабэу, фабэу тыгъэжьыр къепщэба
Ижьы фабэм уфэсэгъад.
Мы дунаер къэзыгъэфабэрэр
Уишlулъэгъушъ, синэнэ дах.
Мы дунаер къэзыгъэдахэрэр
Уинэплъэгъушъ, синэнэ дах.

Жъыу:
Тхьам селъэlушъ ущигъэlэныба,
Тхьам синан укъысфихъумэн,
Тхьами бэрэ усигъэlэныба,
Тхьами гур зэщытигъэфэн.

Дахэу, дахэу бжыхьэ къэгъагъэми
Иlэрамыр къытфызэlуех,
О уи дахэ сэ зи пэсшlынэпи,
Уигъэшlуабзэм сыгур сlэпех.
Уигущыlэр шъоущакъызэба,
Сlушъхьм телъ ар синэнэ дах.

Жъыу

Лъапlэу, лъапlэу сыгуми уилъыба,
Синэфапlэр орышъ, синан.
Уигумэкlым, къиным сышlоещыба,
Сиды кlуачlа, уlэр, синан.
О уижьаум сыкъычlэмыщыба,
Тхьами шlу къыпфешlи синан.

Жъыу

Хъуран Азэ • Нэгъыщэ: , ,

Си Адыгэ Хэку – Хъуран Азэ

Хамэ щlыпlэ жыжьэм сэ сыщыlэу,
Согупсыс си гъащlэм и пщэдейм.
Сэ мыбы щызиlэ гъащlэр щlыlэщ,
Сызэхэх, си хэкуу Адыгей.

Ежьу:
Адыгей, Адыгей, зи махуэр дыщэпс Адыгей,
Си дуней, си дуней, си гум укъыщопс Адыгей!

Сэ мы щlыпlэм гъащlэр щысхьыну,
Къанэ къызжаlауэ щытыгам
Сыкъэнэнкlи хъунт сынасыпыфlэу,
Адыгер си гъусэу узиlам.

Ежьу

Си анэр, си адэр уэзыракъэ,
Си гум и уэрэдыр уэзыращ,
Уэрэд дахэр сэ уэ пхузоусыр,
Лъагъуныгъэ мыухыжыр уэрщ.

Ежьу

Си гущlапlэу бгыжьхэм псы къелъэм,
Я джэ макъыр къоусыр си деж.
Сыныхуокlуэ сэ уи анэ lэплlэм,
Пхуэсщlа лъагъуныгъэр быдэу мэж.

Ежьу

Хъуран Азэ • Нэгъыщэ: , ,

Хьэгъожъымрэ къожъымрэ – Жъыу

Уаехэр зэое мафэм
СишкIэхъужъри сыукIи,
«Шъокъупхъэчыхьэ сыкlон», – сIуи,
Сихьагъожъи сигъусэу,
Ощыжъыри сыблыгоу,
Мэзы блыгум сыдахь.
Хьагъор хьапэфыжъыти,
Хьагъожъыр ужыфы Iазэти,
Пэнэ чlэгъыхэр къыуахьи,
Шъхьандэжъыхэр къыкlуахьи,
lэкlэхьэри щымыlэу
Мэзгухыем зыхахьэм,
Хьагъожъым хьакъор ригъажьи,
ТхьакIумкIахьыкIэ сыгугъоу,
«Щыумэн, щыумэн, сихьажъ», – сlуи,
Хьажъым сыкъызытепчъэм,
Чъыгыжъэр къызысэчъахьым,
Мэзытхьэ инэкlутхъожъыр
Чъыгыжъышхом къыбгъутэу,
«Уатхъу» – ыlуи, къызысфелъым,
Бэуи сэ сыкъигъащти.
Зы чъыгым сыдэбэнайи,
А чъыгым сыкъецохъох,
Адрэ чъыгым сыдэбэнайи,
Ащи сыкъецохъох.
Тхьачlэгъ мэзэуи мэзышхуи,
Лъэшэу мэзышъхьапыти,
Сыдэу чъыг пытэ хэмыта!
Тхьэ къысауи, пэшкlэжъ,
Къожъым сэ сишхыжьын.
Тыдэ сыкъохьажьын…
«Щыумэн, щыумэн, сихьажъ!
Щыумэн, хьажъы хьалъащ!
Узезыщэрэм пшъхьэ шlуекl».
Хъазынэм тыкъыlукlагъ:
Щэуапlэ иlэуи енэцlырэп,
Лыцlынэ къищэуи ехъуапсэрэп.
Чъырэр адрэм ипэкlэlудз.
Ыцэхэр мазэу къыlопсы,
Ыкlэ тэмапкъэшъ исагъ.
Къысаоу сызэпиупкlэу,
Тазыфагу икlыжьмэ,
Сыд гущэр тшlэжьыщт!
Сишхончышхо сlыгъыгъэемэ,
«Даргу» – ыlоу сыкъыхэони.
Сичэпэгъу сlыгъыгъэемэ,
Ыблахэ сыхэпыджэни…
«Щыумэн, щыумэн, сихьажъ!»
Хьажъымрэ къожъымрэ зэгыих,
Язэгыикlэхэр осlон:
«Е–о–ой, хьажъэу хьалъащ!
Зихьэм удищэжьын,
Сыд гущэр къысфыуиlоф,
lофэуи сэ сыкъэмышl.
Мэзыгуихыеу пэнэжъым
Чъыгыжъитlухэри ащ хэлъ.
Хэлъыпlэу ар сэ сиун,
Сиунэр стемых сыхыеу», – еlуи,
Къожъ гущэм «гъах» – регъаlо.
«Адэ, къожъэу къолъащ!
Пэнэхэлъэу лъэкlэкl,
Пэкlэ кlахьэу хьэрам!
Мышкlу нэшъумэ уалъыушъэу,
Хэгъошъхьэ мэщыхэр ипкъэжьэу
Бэмэ яхьакъ о птелъ,
Птелъыхэр птесымыгъэкlэу,
Уаужы симыкlыхэн!» – еlо,
Хьажъыми «гъаххэр» – регъаlо.
«Адэ, хьажъэу хьалъащ!
Бэуи хьэ зещэгъуай,
Сыд гущэр къысфыуиlоф,
lофэуи сэ сыкъэмышl!
Сэ сцэхэр къызызэщысхъоу
«Уахъу» – сlоу сыкъызыфилъырэм,
Хьалыми нэсымыгъэсэу
Хьапхэр къызэпысхын.
Купыхэр къыслъызэращэ,
Шыхэр зэпысэупкlы,
Лlыхъухэр къесэупкlэхы,
Чъыгыякlэхэр исэбзы,
Лlыбзыхэр чъыгым кlысэфы.
Сэ стхыцlэхэр згъэуцумэ,
Цуиимэ афыхэмыщырэр
Пэкlэкlитlумкlи сэ сэжъо,
Сэ о зыозгъэшхына!
Зылышхыпlэхэр сэ осlон:
Аркъыкlы темэнэу къэцылъэм
Гонлъащэхэр ащ хэлъ,
Щыры жъугъэхэр ащ кlэс,
Джа лышхыпlэм екlуалl» – еlуи,
Къожъыми «гъаххэр» – регъаlо.
«Адэ, къожъэу къолъащ!
Бэуи укъэзгъэщахи,
Лъэшэуи укъэзгъэщыни!
Ахэри къэзгъэзэфэн,
Ори сыкъыокlужьын сэ,
Цэуи укъызщытхъурэр
Ощкlэ lуязгъэутын,
Тыжьын тырязгъэлъхьан,
Пшъашъэхэр рызгъэщытlэн,
Жатlэм чlязгъэлъхьажьын.
О птхыпэуи бгъэуцурэр
Пцэшlуащэкlэ сэ къязгъэдын,
lадэкlэ къязгъэшъукlын,
Чlыгум чlязгъэлъхьани,
Тхьамэфиблы икъумэ,
Къычlязгъэхыни зэтырязгъэпхэни,
Кlэпхэр рязгъэцlэтхъун,
Дэбзым дязгъэлъхьажьын» – ыlуи,
Хьажъым къытыригъази,
Чылэ унапшъэмкlэ къыхахьи,
Хьапэфэу пшlыкlутlу,
Хьашlуцlэуи пшlыкlуй,
Хьадэгуи ягъусэу,
А кортыр зэlуигъакlи,
Зымкlэ зылlыр дищэхэу,
Зымкlз лlитlур дищэхэу,
Ахэр ерэджыбэжъи,
Ахэр лlыжъы нэкlутхъуи,
Яхьэджашъуи яшъокlапси
А пчыхьэми щызэрагъаф.
Нэфмышъэу кlэтаджэхи,
Аркъыкlы темэнэу къэцылъэу
Гонлъащэри зыхэлъыр
Хьакууашэуи зэлъашlи,
Гу зиlэм тlу къахищи,
Фэмыфымэ якlыбырыхь.
«Шъуитхьалъэlу шъуфэмаф» – ыlуи,
Хьагъожъым апэ зыкъишlи,
Хьагъожъыр дэкlо–дэушъэу,
Шхончаохэр бэджэ ушъыкlэу
Мэзы пытэми къекlуалlи,
Хьакууашэ къызэлъашlи,
Шхончаохэр чъыгышъхьарыси,
Хьагъожъыр лъэкlэсыгъуйи,
Хьагъожъым къызытыригъазэрэм,
Шхончаохэм къыдагъэзэжьызэ,
Къожъыр ащ хагъэяти,
Панэхэр къызэхицlыцlэу,
Шъхьадэхэр къызэхигукlэу,
Утыгум ар къашlуиуцуи,
Хьагожъыр зыжэхэбанэкlэ,
Цокъапхъэ щизыр зэ еlэгъум къыхичэу,
Пчыпэхэр зэлъырагъаlи,
Зэlэкlыпlэ рамытэу
Щытэу ыпсэ хахыгъ.

ЖЪЫУ • Нэгъыщэ: ,

Шъхьэгуащэ – Жъыу

О, хьэхьаери Шъхьэгуащэ,
Шъхьэгощэ къаными итхыди,
Зэрэгъэдыдырэр икlуакlи,
Остыгъаер ыкlэкlэ къыречы,
Зичъыхьажьэу къумбылыжъыр къыдехы,
Хэшъаем нэмысмэ мэгубжы,
Зэе бжым гъуимыкlэ мэталъэ,
Чылэ ныкъор лъэмыджышlэ регъажьэ, –
Тыгъэжьыкъо Лъащэри ялlышъхьи, –
Зыlукlэрэ бгышъхьэми щэтlырго,
Гу зимыlэ шъаохэр хэмыхьи,
Хэхьагъэм ылъапсэ кlекъузэ.
Мыекъуапэ нэсымэ мэфэжъу,
Къушъхьэ ос къэжъумэ мэятэ,
Ку зэтет пчэндэлъы регъашlэ,
Шlэпхъаджэр ешlэшъы кlетхъужьы.

ЖЪЫУ • Нэгъыщэ: ,

Розэ – lэшъхьэмэфэ Аслъан

Розэ къэгъагъэр, сыгу урехьы.
Хьылъэ къысщэхъу усымылъэгъумэ.
Сыдэу зысшlына,гур къыплъэlабэ,
Уинэпэлъэгъу ар къыкlэхъопсы,
Уи нэпэ лъэгъу ар къыкlэхъопсы.

Пчэдыжь осэпсыр тыгъэм пэшlэты,
Тыжьыны ткlопсэу ащ сызэлъещтэ.
Сыд пай о Розэ у нэку-нэпса?
Угу хэзгъэкlыгъэу укъысщэгуса?
Угу хэзгъэкlыгъэу укъысщэгуса?

Сlа къэсщэини сыплъэlэсыным
Сыфыкlэхъопсэу уахътэ къысэкlу
Сыд щышlыхэна, фиты сыкъэпшlэу
Уи тхьапэ шэплъмэ сакъынэбгъэсымэ?
Уи тхьапэ шэплъымэ сакъынэбгъэсымэ?

Тызэпэlапчъэу мафэхэр сшlуакlох
Сыгукlэ сыплъыхъоу бэрэ къыхэкlы
Сыд щышlыхэна, сикlэсэ Розэ,
Санэlу ренэу уиты зэпытымэ?
Санэlу ренэу уиты зэпытымэ?…

Сыд щышlыхэна,сикlэсэ Розэ,
Санэlу ренэу уиты зэпытымэ?
Санэlу ренэу уиты зэпытымэ?

lэшъхьэмэфэ Аслъан • Нэгъыщэ: , ,